Getuigenis: Architectuur als helderheid in complexiteit

Reyhaneh Mesbahi

Een verdiepend gesprek met Reyhaneh over migratie, groei, identiteit en het zoeken naar je plek

“Het is het proces van helderheid brengen in complexiteit, en verbeelding omzetten in realiteit.”

Wanneer Reyhaneh deze zin uitspreekt, klinkt hij tegelijk doordacht en doorleefd. Het is een beschrijving van architectuur, maar ook van haar eigen traject. Haar verhaal begint in Shiraz, een historische stad in Iran, waar kunst, poëzie en wetenschap al eeuwenlang met elkaar verweven zijn. In 2019 koos ze ervoor om naar België te komen om een master in architectuur te volgen. Die keuze, zegt ze, heeft haar wereld op meerdere manieren opnieuw gevormd.

De overstap betekende veel meer dan een andere academische omgeving. Het was een verandering van taal, cultuur en verwachtingen. Waar haar bacheloropleiding in Iran sterk georiënteerd was op techniek en precies bouwen, legden Belgische opleidingen veel nadruk op conceptueel denken, reflectie en het onderzoeken van architectuur als maatschappelijk fenomeen. Dat was uitdagend, soms vermoeiend, maar vooral verrijkend.

Een nieuwe omgeving, een nieuwe manier van kijken

Reyhaneh vertelt dat de internationale context binnen de opleiding haar horizon verruimde. De mix van studenten, achtergronden en referentiekaders creëerde een leeromgeving die haar niet alleen architecturaal, maar ook persoonlijk beïnvloedde.

- "Het was bijzonder om in een studio te zitten met mensen die allemaal anders dachten. Dat maakt dat je het vak opnieuw leert bekijken, vanuit invalshoeken die je eerder nooit had overwogen."

Ze herinnert zich hoe ze in haar masterproef koos om dieper te duiken in een Iraanse architectuurstijl, iets wat in België nauwelijks bekend is.

- "Ik waardeerde de academische vrijheid en ruimte voor dit soort onderzoek. Dat vond ik belangrijk, omdat het toeliet om mijn eigen achtergrond te verbinden met mijn nieuwe omgeving."

Zoeken naar richting, zoeken naar jezelf

Gevraagd naar haar eerste twijfels vertelt Reyhaneh dat het begin van haar studies niet vanzelfsprekend was. "Ik had ups en downs. Ik vroeg me soms af: is dit echt mijn richting? Maar ik ben iemand die gedijt op het kruispunt van verschillende werelden. Telkens kwam ik terug bij dat gevoel dat architectuur iets in mij wakker maakte — die combinatie van wiskunde, logica, schoonheid en creativiteit.”

Over rolmodellen is ze opvallend nuchter. "Ik heb een rolmodel in mijn leven, maar niet binnen de architectuur. Ik denk dat het gevaarlijk is om iemand te idealiseren. Je moet je eigen pad vinden. Natuurlijk kan het helpen om iemand te zien die je inspireert, zeker als je jong bent. Maar uiteindelijk moet het perspectief van binnenuit komen."

Migratie als laag bovenop alles

Migreren betekent opnieuw beginnen op bijna elk gebied. De overgang van studeren naar het beroepsleven is op zichzelf al groot, maar wanneer daar taal, administratie en cultuurverschillen bovenop komen, wordt het een extra laag complexiteit. En toch, zegt Reyhaneh, heeft die complexiteit haar gevormd tot wie ze vandaag is.

Ik kan me mijn carrière niet voorstellen zonder het pad dat ik heb afgelegd.

Reyhaneh

Ze legt uit hoe migratie soms vertraagt. Niet omdat je minder kunt, maar omdat alles meer tijd vraagt. Documenten, regelgevingen, taalnuances, netwerken.

"Maar achteraf merk je dat die vertraging eigenlijk een verdieping wordt. Je perspectief wordt breder, je toolkit groter. Je leert situaties vanuit meerdere hoeken bekijken — en dat maakt je sterker in je werk én in je leven."

De architectuursector: schoonheid én spanning

Over de sector zelf is Reyhaneh eerlijk: architectuur is intens. Deadline-gedreven, verantwoordelijkheidsvol, soms onnodig competitief.

“We spelen voortdurend tegen elkaar in wedstrijden, en die competitieve mentaliteit lijkt sterk ingebakken in de architectuursector. Ze duikt op waar ze eigenlijk niet thuishoort. Terwijl we uiteindelijk allemaal in dezelfde boot zitten. Pas wanneer we dat als gemeenschap erkennen, kan er echt iets veranderen.”

Architectuur wordt zelden volledig objectief beoordeeld. Integendeel, het vak wordt al lang gezien als een subjectieve passie in plaats van als een gedisciplineerd beroep. Volgens haar is net dat geromantiseerde beeld van ‘passie’ wat interne problemen in projectmanagement versterkt en tegelijk een vertekend beeld van het beroep naar de buitenwereld toe creëert.

"Deadlines worden soms bepaald zonder realistische inschatting. Je werkt dan tot laat, omdat het nu eenmaal zo is. Maar waarom is dat zo? Andere sectoren kennen ook deadlines, maar gaan er veel rationeler mee om."

Die vraag werd scherper toen haar zus — die in een ander vakgebied werkt — opmerkte: "Waarom is het bij jullie altijd zo extreem?" Het zette Reyhaneh aan het denken over de nood aan strategischer, consistenter projectbeheer binnen architectuurbureaus.

Over moed, subtiliteit en soms de enige zijn

Discriminatie kwam ze af en toe tegen, hoewel subtiel. "Misschien één of twee keer dacht ik: dit zou je tegen een Belgische collega niet zeggen. Maar ik probeer te focussen op wat ik kan controleren: mijn voorbereiding, mijn communicatie, mijn expertise."

Het gevoel om soms de enige te zijn — door taal, afkomst of geslacht — herkent ze wel. "Dat maakt dat je je soms extra moet bewijzen. Maar tegelijk leer je net daardoor heel goed wie je bent, waar je voor staat, en welke sterktes je meebrengt."

De toekomst: richting geven, diversiteit versterken

Reyhaneh droomt van een sector die professioneler en mensgerichter werkt. Ze pleit voor meer structuur, duidelijke communicatie, realistische verwachtingen en meer aandacht voor begeleiding — zowel technische als menselijke.

“Je achtergrond lijkt misschien een nadeel, maar hij kan je unieke kracht worden.”

Ze wil ook dat diversiteit in de sector niet alleen aanwezig is, maar ook zichtbaar, gesteund en benut. "Het maakt teams sterker en projecten rijker wanneer verschillende perspectieven samenkomen."

Dankwoord

Met dank aan NAV voor de warme ontvangst en het ter beschikking stellen van hun locatie voor de opname van dit interview. De inspirerende omgeving vormde een passende setting voor dit gesprek.